سن گندم: بهترین سم، زمان سمپاشی و روش های مبارزه با آفت (12 نکته)
خانه » دانستنی ها » سن گندم: بهترین سم، زمان سمپاشی و روش های مبارزه با آفت (12 نکته)
یکی از آفات مهم مزارع گندم و جو در کشور ما، آفت سن گندم است. این آفت مهاجر است و در فصل زمستان، مزارع را ترک کرده و برای زمستان گذرانی به مناطق کوهستانی و ارتفاعات پناه می برد و در اواخر زمستان و اوایل بهار، مجدداً به مزارع برگشته و شروع به تخم گذاری می کند. با وارد شدن آنزیم های گوارشی به دانه و تخریب شدن پروتئین های گلوتن، کیفیت نهایی محصول زراعی افت می کند؛ این موارد در زمان تغذیه حشره سن از دانه شکل می گیرد. ما قصد داریم در این مقاله از سایت سبزکوش نگین به بهترین سم و زمان + شیوه های مناسب مبارزه با آفت بپردازیم.
سن گندم چیست؟
سن گندم با نام Eurygaster integriceps (یک نوع حشره مکنده) شناخته می شود. آفت مذکور تنها در یک نسل (بازه زمانی معین) از سال فعالیت دارد. طبق تحقیقات صورت گرفته، حشرات بالغ، فصل زمستان را بیشتر در زیر پوشش های گیاهی سپری می کنند. همچنین با افزایش دما، مهاجرت به مزارع گندم و جو را انتخاب می کنند.

صفر تا صد آفت سن گندم در ایران
آفت سن سهم زیادی را در قسمت بزرگی از نواحی گندم کاری کشور به خود اختصاص داده است. باید بدانید که شدت آلودگی آفت در سال قبل و پیش رو از آمار یکسانی برخوردار نیست. میزان دما، مقدار بارندگی در طول سال، شدت سرمای تولیدی فصل زمستان، میزان ارتفاع ناحیه و وضعیت پوشش گیاهی از جمله موارد تاثیرگذار بر افزایش جمعیت حشره های مکنده مذکور هستند. اگر شدت سرمای زمستان کاهش یابد و میزان بارش ها افت کند، شرایط بهتری جهت بقای بیشتر آفت شکل می گیرد. در نتیجه، قادر نیستیم یک ماه از فصل بهار را بهعنوان زمان مبارزه تعیین کنیم.
مراحل مختلف زندگی سن گندم کدام اند؟ (3 مرحله اصلی)
چرخه زندگی آفت سن گندم در 3 مرحله زیر خلاصه می شود:
1-تخم گذاری
لازم است بدانید که سن های مادر بعد از ورود به مزارع، فرآیند تغذیه از دانه و جفت گیری را انجام می دهند. این نوع حشره مکنده در خانواده آفت، عملیات تخم گذاری را روی گیاهان انجام می دهد. با خارج شدن لاروها از تخم، پوره های جوان پدیدار می شوند.
2-پوره
پوره ها با سرعت کم در گذر زمان بزرگ می شوند؛ اما برای رشد، نیازمند تغذیه هستند که خوشه و دانه در این زمینه بسیار حائز اهمیت هستند. از نظر کنترل آفت، مهم ترین زمان مبارزه با پوره های سن در زمانی است که اکثریت نسبی جمعیت پوره ها در محدوده بازه سنی دوم پورگی قرار دارند. لازم به ذکر است که سازمان حفظ نباتات(ppr) همین بازه زمانی را اصولی ترین زمان مدیریت اعلام کرده است.
3-سن بالغ؛ تفاوت سن مادر و سن نسل جدید چیست؟
حشرات بالغی که زمستان گذران هستند، با نام سن مادر معرفی می شوند؛ این دسته از سن ها در فصل بهار به مزرعه زراعی وارد یم شوند تا بتوانند تغذیه کنند و تخم گذاری انجام دهند. اما زمانی که صحبت از سن نسل جدید می شود، در واقع به مرحله کامل شده دوره پورگی اشاره شده است.
این دسته از حشرات قادر هستند قبل از اینکه به پناهگاه های تابستانی و زمستانی مهارج نمایند، به تغذیه کردن از خوشه و دانه ادامه بدهند؛ لازم به ذکر است که در صورت بالا بودن جمعیت آفت سن گندم، می توانند به راحتی آسیب جدی را به دانه های در حال پر شدن، وارد نمایند و کیفیت محصول نهایی را کاهش دهند.

چگونه گندم سن زده را تشخیص دهیم؟
علائم گندم سن زده بستگی به مرحله آفت دارد که در 3 مورد زیر خلاصه می شود:
- علائم خسارت سن مادر روی بوته گندم: تضعیف شدن بوته، افت رویش و رشد، خشکی نواحی جوان خوشه، در صورت پیشرفت آسیب حتی سفید شدن خوشه یا ناقص ماندن آن. به یاد داشته باشید که خسارات وارده معمولاً افت عملکرد ظاهری و وزنی را به همراه دارد.
- علائم خسارت پورهها و سن نسل جدید به دانه: چروکیدگی دانه و سبک یا پوک شدن آن. ناحیه ای که توسط حشره نیش زده شده است به شکل لکه یا نقطه روی دانه پدیدار خواهد شد.
- تشخیص گندم سن زده پس از برداشت: نباید سن زدگی را صرفا یک ایراد ظاهری تلقی نمود. هر چه فعالیت آنزیم های پروتئولیتیک افزایش یابد، تغذیه سن گندم از دانه ها افزایش می یابد.
چرا تعیین زمان مبارزه با سن گندم اهمیت دارد؟
انتخاب زمان مناسب سم پاشی سن گندم می تواند تاثیر بسیار قابل توجهی بر کنترل و تضعیف فعالیت حشره مکنده مذکور وارد کند. اگر سم پاشی در زمان درست صورت نگیرد، نمی توان به طور کامل آفت را نابود کرد، همچنین فرصت افزایش خسارت و آسیب دیدگی توسط آفات به بوته و دانه داده می شود. انتخاب زمان نامناسب نه تنها باعث افزایش هزینه تولید و کاهش اثربخشی سم می شود، بلکه باعث نابودی حشرات مفید و آسیب دیدگی بیشتر محیط زیست می شود.
بهترین زمان سمپاشی سن گندم چه زمانی است؟
بهترین زمان مبارزه با سن مادر در زمانی مطرح می شود که قسمت عمده ای از آفات زمستان گذران به مزارع ورود کرده اند؛ طبق اطلاعات اعلام شده از سوی سازمان حفظ نباتات و تجربیات کشاورزان متخصص، ماهر و خبره، ایده آل ترین زمان مبارزه با پوره زمانی است که اکثریت جامعه آفات مذکور در مرحله پوره سن دوم قرار دارند. شرط اصلی تصمیم گیری اجرای فرآیند سم پاشی در مبارزه با سن، رسیدن جمعیت آفت به آستانه مبارزه است. سم پاشی زودتر از موعد، احتمال دارد پیش از به اتمام رسیدن مهاجرت سن های مادر صورت گیرد. در چنین شرایطی شما می توانید به راحتی آفات مذکور را نابود کنید. اما بخشی از جمعیت که قرار است بعداً به مزرعه ورود کنند، چه می شود؟ از سوی دیگر اگر تاخیر بیش از اندازه در کنترل بهینه پوره ها صورت گیرد، فرصت بیشتری به آفات جهت تغذیه از دانه داده خواهد شد و خسارات کیفی بیشتری محتمل می شود.
برای مدیریت سن های بالغ نسل جدید لازم است احتیاط بیشتری را در نظر بگیرید؛ چراکه محصول به زمان برداشت نزدیک تر شده و اعمال محدودیت هایی نظیر دوره کارنس در چنین شرایطی قابل چشم پوشی نیست. لازم است تا مطلع باشید که زمان دقیق سم پاشی گندم در تمام مناطق ایران یکی نیست و باید وضعیت اقلیم، مقدار ارتفاع ناحیه و میزان دمای هوا بررسی شود. مناطق گرم تر، معمولا با فعالیت زودتر آفت همراه می شوند و این قضیه در مناطق سردسیر برعکس است. در نتیجه لازم است برای تعیین زمان مبارزه، مرحله رشد گندم، نظارت بر وضعیت مزرعه و دیدگاه کارشناسان حفظ نباتات بررسی شوند.

آستانه مبارزه با سن گندم چیست؟
آستانه مبارزه با سن گندم به معنای رسیدن تعداد آفت به حدی است که کنترل و نابودی حشره های مکنده مذکور، امری منطقی به نظر برسد. بنابراین نمی توان حضور چندین سن در مزرعه را دلیل محکم جهت سم پاشی معرفی نمود؛ لازم است در قدم اول به مشخص کردن جمعیت آفت بپردازید. سازمان حفظ نباتات بیان کرده است که تصمیم گیری صحیح برای کنترل ایده آل سن، نیازمند برآورد درست تراکم آفت است.
+آستانه مبارزه با سن مادر و پوره
طبق دستورالعمل های رسمی سازمان حفظ نباتات در سال 1403-1404، حد مبارزه با آفت در مزارع گندم در جدول اعلام شده است:
| ردیف | نوع مزرعه | سن مادر | سن پوره |
|---|---|---|---|
| 1️⃣ | آبی | 2 عدد در متر مربع | 4 عدد در متر مربع |
| 2️⃣ | دیم | 0.5 عدد در متر مربع | 2 عدد در متر مربع |
به یاد داشته باشید که اعداد به عنوان معیار ثابت در همه سال ها ارائه نمی شود. سازمان حفظ نباتات در سال 1405 از تغییراتی برای حد مبارزه با آفت سن گندم خبر داد؛ در نتیجه لازم است برای تصمیم گیری نهایی جهت اجرای عملیات مبارزه با آفات در مزارع، دیدگاه کارشناسان حفظ نباتات منطقه ملاک قرار بگیرد.
+عوامل موثر بر تعیین آستانه اقتصادی
مشخص است که آستانه اقتصادی تنها به تعداد حشرات فعال در مزارع بستگی ندارد و نباید شرایط مزرعه نادیده گرفته شود. از جمله مواردی که در لیست عوامل موثر بر تعیین آستانه اقتصادی قرار دارند عبارت اند از:
- تراکم سن مادر و پوره در هر متر مربع؛
- نوع مزرعه (آبی یا دیم بودن)؛
- وضعیت عمومی مزرعه؛
- مرحله رشد گندم؛
- هزینه اجرایی کردن عملیات کنترل آفات؛
- شدت خسارات احتمالی پیش رو؛
با توجه به موارد فوق بهتر است در قدم اول، اندازه گیری تراکم آفت در هر متر مربع صورت گیرد و در قدم بعدی حد مبارزه با آفت اعلام شده از سوی سازمان مربوطه در همان سال و ناحیه ارزیابی شود.
پایش مزرعه قبل از سمپاشی چگونه انجام میشود؟
هدف از پایش مزرعه، مشخص کردن تراکم آفات و مقایسه آن با آستانه مبارزه است. کارشناسان سازمان حفظ نباتات جهت برآورد تراکم جمعیت سن گندم توصیه کرده اند از کادر و توری حشره گیری استفاده نمایید.
+آستانه مبارزه با سن مادر و پوره
برای سن مادر، کمک گرفتن از کادر جهت نمونه برداری یک امر ضروری است. می توانید از کادر 1×1 یا 0.5×0.5 متر استفاده کنید. در قطعاتی از زمین هایی با متراژ حداکثر 5 هکتاری، می توانید 10 کادر (فرقی ندارد 11×1 یا 0.5×0.5 متر باشد) را به طور تصادفی در مسیرهای قطری مزرعه بیندازید و تراکم آفات را ثبت کنید.

+روش شمارش پورهها
برای پوره ها (مخصوصا پوره های محدوده سنی 1 و 2)، می توانید جهت اندازه گیری از توری یا کادر حشره گیری کمک بگیرید. لازم است تا بدانید در شیوه تورزنی، باید از حاشیه مزرعه به سمت نقطه مرکزی حرکت کنید و معمولا باید در هر 10 قدم، یک تور با زاویه 90 درجه انداخته شود. برای اندازه گیری 2 متر مربع از زمین لازم است 14 تور 90 درجه پیاده سازی شود.
+چه نقاطی از مزرعه باید بررسی شوند؟
نمونه برداری تنها در حاشیه یا نقاطی از فعالیت آفت سن گندم در مزرعه زراعی اشتباه است. نمونه برداری ایده آل از حاشیه تا نواحی مرکزی و در امتداد مسیرهای قطری مزرعه معرفی می شود. اگر نقاط نمونه برداری تصادفی انتخاب نشوند، نتیجه نهایی صحیح نیست. اگر متراژ مزارع از عدد 5 هکتار بیشتر باشد، باید تعداد نمونه ها با در نظر گرفتن مساحت زمین افزایش یابد.
+هر چند وقت یکبار باید پایش را تکرار کرد؟
در زمان مهاجرت سن مادر و پدیدار شدن پوره ها، نباید پایش ها به صورت نامنظم و با فاصله بلند صورت گیرد. پایش مزرعه در زمان نزدیک تراکم جمعیت آفت به آستانه مبارزه از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. 1 بار بازدید جهت تصمیم گیری کافی نیست؛ باید تراکم آفت، مرحله پیشرفت و زندگی آفت به همراه مرحله رشد و رویش گیاه به صورت روزانه ثبت شود. در نتیجه پایش مزرعه را به طور منظم و با فاصله کوتاه انجام دهید تا از افزایش احتمال آسیب دیدگی محصول جلوگیری شود.
کنترل شیمیایی سن گندم چگونه انجام می شود؟
کنترل شیمیایی سن گندم زمانی اجرا می شود که نتایج پایش مزرعه نشان دهنده افزایش جمعیت سن به آستانه مبارزه باشد. در چنین زمانی احتمال خسارات اقتصادی به شدت افزایش می یابد. هدف کنترل شیمیایی این حشره مکنده، استفاده به اندازه سم در زمان مناسب است؛ نه صرفا اجرای یک اقدام سم پاشی پیشگیرانه برای جلوگیری از افزایش جمعیت آفت.
چه زمانی استفاده از سم سن گندم ضروری است؟
استفاده از سم سن زمانی توجیه پذیر است که با موارد زیر رو به رو شوید:
- تشخیص تراکم بیش از اندازه جمعیت آفات
- تشخیص برابر بودن جمعیت آفات بعد از مشاهده عدد نمونه گیری
- مناسب بودن مرحله زندگی آفت برای کنترل
- نزدیک بودن به محدوده احتمال اعمال خسارت اقتصادی به محصولات
- پاسخگو نبودن شیوه های غیرشیمیایی مدیریت آفات
نحوه انتخاب سم مجاز برای سن گندم چگونه است؟
برای کنترل بهینه سن لازم است تنها از حشره کش هایی استفاده کنید که برای آفت مذکور و گندم مجاز باشند. همچنین نباید از سم هایی استفاده کنید که ثبت نشده هستند. شایان ذکر است که نام تجاری سم تنها معیار کافی شناخته نمی شود؛ ماده اثرگذاری، فرمولاسیون حشره کش، آفت هدف و مجوز محصول بسیار اهمیت دارند.
مقدار مصرف و نحوه کاربرد سم سن گندم چگونه است؟
باید بدانید که تنها یک دوز مصرفی ثابت برای نابودی تمام سموم سن وجود ندارد. میزان مصرف سم بستگی به ماده اثرگذاری داخل حشره کش و فرمولاسیون آن دارد. لازم است تا قبل از مصرف به 5 نکته توجه کنید:
- بررسی مقدار سم مورد نیاز مطابق جزئیات برچسب محصول
- کالیبره کردن سمپاشی
- کنترل نمودن نازل ها
- آماده سازی محلول سم مطابق دستورالعمل های نوشته شده روی برچسب محصول
- خودداری کردن از افزایش خودسرانه دوز مصرفی بدون دلیل و منطق جهت بالا بردن سطح اثرگذاری حشره کش
شرایط مناسب آبوهوایی برای سمپاشی سن گندم
اگر وزش باد شدید شکل گیرد و احتمال بروز بارندگی فوری بالا باشد، بهتر است سم پاشی سن گندم اجرا نشود. در چنین شرایطی اگر سم پاشی انجام شود، شست و شوی محلول از روی سطح گیاه به راحتی امکان پذیر است و حتی احتمال دارد که به خارج از منطقه منتقل شود. همچنین خودداری کردن از سم پاشی مزرعه در دمای بالا نباید فراموش شود. اگر مزارع دیگری یا منابع آب در اطراف مزرعه شما وجود داشته باشد، باید در شرایط جوی مناسب این اقدام را عملی کنید تا نواحی مجاور آلوده نشود.
نکات ایمنی و دوره کارنس سموم
در هنگام کار با حشره کش ها لازم است نکات ضروری زیر را در نظر بگیرید:
- استفاده کردن از لباس کار، دستکش و وسایل حفاظتی توصیه شده روی برچسب حشره کش
- ممنوعیت استعمال سیگار و نوشیدن مایعات در حین آماده سازی حشره کش و اقدام سم پاشی
- قرار نگرفتن در راستای حرکت باد
- قرار نگرفتن در معرض مستقیم سم
- جلوگیری کردن از ورود محلول سم به منابع آب مجاور
- شست و شوی دست و صورت به همراه تجهیزات مصرفی طبق دستورالعمل های برچسب محصول
- جلوگیری از ورود افراد و دام به داخل مزرعه (مخصوصا ناحیه سم پاشی شده) طبق دستورالعمل های درج روی برچسب محصول

انواع سم سن گندم
انتخاب سم مناسب سن گندم باید طبق ماده اثرگذاری و مجوز مصرف صورت گیرد، نه فقط با در نظر گرفتن برند و نام تجاری محصول. توصیه های سازمان حفظ نباتات و اطلاعات درج روی برچسب محصول باید معیار شما باشد. همچنین احتمال دارد فهرست سموم مجاز دچار تغییرات شود.
1.سموم تماسی موثر بر سن گندم
اثرگذاری این مورد از سموم تنها با تماس مستقیم سطح بدن آفت امکان پذیر است. باید یک زمان مناسب برای اجرای سم پاشی انتخاب کنید و پوشش یکنواخت مزرعه را در نظر بگیرید.
2.سموم گوارشی (تماسی-گوارشی)
این دسته از سموم علاوه بر اثرگذاری تماسی، قادر هستند آفت را بعد از تغذیه از دانه و خوشه، تحت تاثیر قرار بدهند. البته نوع و نحوه اثرگذاری هر یک از انواع این سموم وابسته به توضیحات درج شده روی برچسب محصول است.
چه معیارهایی در انتخاب سم سن گندم تاثیرگذار هستند؟
توجه به 9 عامل هنگام انتخاب سم سن گندم بسیار حائز اهمیت است:
- مجاز بودن سم برای سن
- ثبت شده بودن سم برای سن
- ارزیابی سطح تراکم آفت
- تشخیص مرحله زندگی آفت
- ماده موثره سم
- دوره کارنس
- دوره فاصله تا برداشت
- شرایط جوی
- نوع سم پاش
آیا یک سم برای تمام مراحل سن گندم مناسب است؟
مطلقا خیر، استفاده از یک سم مشخص صرفا بهترین گزینه برای انواع سن ها (مادر، پوره و نسل جدید) نیست. همان طور که در بالا مطرح کردیم انتخاب بهترین سم باید متناسب با مرحله زندگی آفت و توصیه کارشناسان حفظ نباتات صورت گیرد.
بهترین سم برای سن گندم کدام سم است؟

هیچ موقع نمی توان صرفا یک محصول مشخص و ثابت را به عنوان بهترین سم برای سن گندم معرفی نمود. بهترین گزینه را زمانی می توان انتخاب کرد که شناسایی مرحله زندگی و پیشرفت آفت را گذرانده و تراکم جمعیت آن ها را بررسی شود. همچنین وضعیت مزرعه، پیش بینی کردن احتمال مقاومت آفت ها و نوع تجهیزات مصرفی برای سمپاشی دخیل هستند. اما بهترین سم برای سن گندم سمی است که:
- برای آفت مجاز باشد و در فهرست سازمان ثبت شده باشد
- متناسب با مرحله رشد سن باشد
- خروجی مناسبی را با تجهیزات موجود ارائه دهد
- سازگاری خوبی را از دیدگاه دوره کارنس با زمان برداشت ارائه دهد
| نام عمومی سم | نام تجاری سم | مقدار مصرف در هر هکتار | توضیحات |
|---|---|---|---|
| فنیتروتیون (EC50%) | سومیتیون | 1 لیتر | – |
| فنتیون (EC50%) | لبایسید | 1-1.2 لیتر | – |
| تری کلفرون (SP80%) | دیپترکس | 1.2 کیلوگرم | در جاهایی که احتمال باد بردگی بر روی محصولات نزدیک به برداشت وجود نداشته باشد |
| دلتامترین (EC2.5%) | دسیس | 300 سی سی | منحصرا جهت مبارزه با پوره |
طبق آزمایشات مزرعهای بر اساس مشاهده کارت حساس، یکی از بهترین سمپاش های مؤثر بر روی حذف سن گندم از مزارع، سمپاش میکرونر با هد الکترواستاتیک میباشد. سمپاش میکرونر SKN5000، با بوم سه شاخه، و با وزن بسیار کمتر از نمونههای مشابه بر روی پشت کاربری سوار شده و در مزارع کوچک، مشکلی را از لحاظ لهیدگی محصول پدید نمیآورد.
🟨 بیشتر بخوانید: مقایسه و ارزیابی عملکرد سمپاش میکرونر با سایر سمپاشها
روش صحیح سمپاشی علیه سن گندم چیست؟
برای اینکه سم به طور مناسب و البته اثربخش به سن برسد، نباید فقط انتخاب سم مناسب را ملاک قرار دهید؛ تنظیم صحیح دستگاه و حضور شرایط مناسب سم پاشی حائز اهمیت هستند:
- انتخاب سمپاش و نازل مناسب: سمپاش باید از کشش مناسب و متناسب با متراژ مزرعه برخوردار باشد. همچنین نباید از ناسالم بودن، حضور گرفتگی و پاشش غیر یکنواخت نازل چشم پوشی نمود.
- تنظیم فشار و حجم محلول: فشار و حجم محلول حشره کش دقیقا مطابق نوع سم پاش (گوارشی یا تماسی)، شرایط پوشش گیاهی و دستورالعمل های درج شده روی برچسب تنظیم شود. اگر فشار بیش از اندازه باشد قطرات بسیار ریزتر تولید می شود و راندمان بازدهی سم کاهش پیدا خواهد کرد.
- پوشش یکنواخت مزرعه: فواصل نازل ها از یکدیگر و ارتفاع بوم باید به نحوی انتخاب شود که پوشش کل سطوح مختلف مزرعه به طور یکنواخت صورت گیرد. همچنین سرعت حرکت دستگاه در این مورد دخیل است.
- بهترین ساعت روز: ساعاتی از روز که خیلی گرم نیستند و وزش باد زیاد نیست.
چه زمانی سمپاشی نکنیم؟ اگر وزش باد را مشاهده کردید، گرمای زیادی را احساس کردید، بارندگی در ساعات پیش رو وجود دارد، احتمال انتقال سم به مزارع مجاور و منابع آب زیاد است.
6 مورد از اشتباهات رایج در مبارزه شیمیایی با سن گندم
در ادامه قصد داریم رایج ترین اشتباهات در مبارزه شیمیایی با سن را مطرح کنیم:
| اشتباهات رایج | دلیل مشکل سازی چیست؟ |
|---|---|
| سمپاشی بدون نمونهبرداری و تعیین تراکم آفت | -بالا بودن احتمال نرسیدن تراکم آفت به آستانه مبارزه -غیرضروری بودن سم پاشی |
| انتخاب زمان سم پاشی طبق تاریخ ثابت | -متفاوت بودن زمان فعالیت سن در هر سال و منطقه -تعیین زمان مناسب طبق نتیجه پایش مزرعه |
| استفاده خودسرانه از سم یا دوز بالاتر | -عدم کنترل بهینه تر -افزایش هزینه -افزایش آسیب محلی -افزایش مقدار سم باقی مانده |
| سمپاشی هنگام وزش باد یا احتمال بارندگی | -انتقال سم به مناطق مجاور -کاهش راندمان و بازدهی سم |
| تکرار یک ماده مؤثره بدون توجه به مقاومت آفت | -تشدید مقاوم سازی سن به ماده حشره کش |
| استفاده از سموم غیرمجاز یا تاریخگذشته | -اثربخشی ناکافی -ایجاد کردن خطر برای محیط زیست -ایجاد خطر برای مصرف کننده |
راههای مبارزه با سن گندم به جز کنترل شیمیایی چیست؟
به یاد داشته باشید که کنترل بهینه سن تنها به اجرای صحیح فرآیند سم پاشی محدود نیست و می توان با انجام چند اقدام از افزایش تراکم جمعیت آفت جلوگیری نمود و نیازمندی استفاده از سم را کاهش داد:
- جمعآوری و مدیریت بقایای آلوده: قسمت های آلوده مزرعه باید به طور اصولی کنترل شوند تا چندین قدم به شرایط ایده آل برای نابودی آفت های باقی مانده نزدیک شد.
- برداشت بهموقع گندم: برداشت به موقع محصول، احتمال شکل گیری فرصتی برای تغذیه سن های نسل جدید از دانه و خوشه را بشدت کاهش می دهد.
- مدیریت علفهای هرز و حاشیه مزرعه: با کنترل صحیح علف های هرز و گیاهان میزبان در نواحی مجاور مزرعه، می توان مناطق مناسب فعالیت سن و منابع غذایی مورد نیاز آن ها را محدود کرد.
- حفظ دشمنان طبیعی سن: استفاده غیرضروری و مکرر از حشره کش ها جهت بهبود ماندگاری زنبورهای پارازیتوئید و سایر حشرات مفید ممنوع است.
- استفاده از مدیریت تلفیقی آفات: ترکیب سازی شیوه هایی نظیر پایش مزرعه، روش های زراعی، کمک به حفظ دشمنان طبیعی آفت و بهره مندی هدفمند (بهینه) از حشره کش تنها در زمان رسیدن آفت به آستانه مبارزه امکان پذیر است.
اما برنامه مرحلهبهمرحله مبارزه با سن گندم اینجاست…
7 مرحله مبارزه با سن گندم عبارت است از:
- بررسی سابقه آلودگی منطقه: سوابق حضور و میزان خسارات وارده از سن در مزرعه شخصی شما و حتی مزارع مجاور بررسی شود.
- پایش مهاجرت سن مادر: با ورود به فصل بهار، پایش منظم سن های مادر به مزرعه فراموش نشود.
- نمونهبرداری و تعیین تراکم آفت: تعداد سن های مادر و پوره در متر مربع با روش نمونه برداری مشخص شود.
- مقایسه جمعیت با آستانه مبارزه: کنترل شیمیایی باید در صورت شناسایی رسیدن تراکم جمعیت سن به حد مبارزه صورت گیرد.
- انتخاب سم مجاز و زمان مناسب: انتخاب سم طبق نتیجه ارزیابی مرحله زندگی آفت، لیست سموم مجاز ثبت شده و توصیه کارشناسان حفظ نباتات صورت گیرد.
- تنظیم دقیق تجهیزات سمپاشی: از نازل و فشار اعمال شده تا حجم محلول و سرعت حرکت ابزار برای یکنواخت سازی پوشش مزرعه.
ارزیابی نتیجه پس از عملیات: پایش مجدد مزرعه پس از سپری شدن چندین روز از فرآیند سم پاشی تا میزان اثرگذاری حشره کش مشخص شود (جهت شناسایی کاهش تراکم آفت و نیازمندی احتمالی مزرعه به اقدامات پیش رو).
پاسخ به سوالات متداول شما در رابطه با سن گندم
اگر جمعیت تراکم سن ها پایین باشد، بهره مندی از اثرگذاری روش هایی نظیر پایش منظم دوره ای، برداشت به موقع محصول، کنترل بهینه رشد یا رویش علف های هرز و کمک به ماندگاری دشمنان طبیعی از جمله عوامل بسیار موثر برای کاهش تراکم جمعیت آفت هستند. اگر تراکم سن به آستانه مبارزه برسد احتمال زیاد مزرعه مستعد کنترل شمیایی است.
بهتر است چند روز بعد از سپری شدن از ایام سم پاشی، مجددا نمونه برداری مزرعه صورت گیرد تا مقدار کاهش جمعیت و تراکم سن شناسایی شود. به یاد داشته باشید که بهترین زمان مشاهده نتایج بستگی به شرایط جوی، نوع حشره کش و توصیه های درج شده روی برچسب محصول دارد.
مطلقا نه. زمان فعالیت و رشد سن گندم وابستگی شدید به دمای منطقه، ارتفاع ناحیه، شرایط اقلیمی و مرحله رویش گندم دارد. زمان دقیق مبارزه با آفات طبق نتیجه پایش مزرعه و دیدگاه کارشناسان حفظ نباتات تعیین می شود.