نحوه تیز کردن زنجیر اره موتوری: آموزش 6 مرحله ای✅

تیز کردن زنجیر اره موتوری فقط سرعت و کیفیت برش را افزایش نمی‌دهد، بلکه فشار واردشده به موتور و اپراتور را نیز کاهش می‌دهد و به افزایش عمر زنجیر، ساطوری و چرخ‌زنجیر (اسپراکت) کمک می‌کند. بااین‌حال، انتخاب سوهان مناسب، رعایت زاویه صحیح، یکسان نگه‌داشتن دندانه‌ها و تنظیم محدودکننده‌های عمق، به دقت و شناخت کافی نیاز دارد. در این راهنما با نشانه‌های کند شدن زنجیر اره موتوری، ابزارهای لازم، اقدامات ایمنی و مراحل تیز کردن زنجیر اره با سوهان آشنا می‌شوید. همراه سبزکوش نگین باشید تا با جزئیات کامل این موضوع آشنا شوید؛ اگر نیازمند تهیه قطعات و راهنمای تخصصی هستید، کافی است فرم تماس بخش بعدی را پر کنید تا کارشناسان سبزکوش نگین با شما تماس بگیرند.

از کجا بفهمیم زنجیر اره نیاز به تیز شدن دارد؟

حتی زنجیرهای باکیفیت اره زنجیری نیز به‌مرور و در اثر استفاده کند می‌شوند. زنجیر کند فشار بیشتری به موتور و اپراتور وارد می‌کند و کیفیت برش را کاهش می‌دهد. مشاهده نشانه‌های زیر می‌تواند به معنی فرارسیدن زمان تیزکردن یا در صورت فرسودگی شدید، تعویض زنجیر باشد:

1. تبدیل تراشه‌های درشت به خاک‌اره ریز: زنجیر تیز هنگام برش چوب، تراشه‌های نسبتاً درشت و یکنواخت تولید می‌کند. اگر به‌جای تراشه، خاک‌اره ریز و پودری از محل برش خارج می‌شود، احتمالاً زنجیر کند شده است.
2. ایجاد دود هنگام برش: اگر با وجود روان‌کاری مناسب و تنظیم صحیح کشش زنجیر، از محل برش دود بلند می‌شود، باید تیزی دندانه‌های زنجیر را بررسی کنید.
3. انحراف اره به یک سمت: کشیده‌شدن اره به چپ یا راست و ایجاد برش کج می‌تواند نشانه کندشدن زنجیر یا نابرابرشدن طول دندانه‌های دو طرف آن باشد.
4. لرزش و جهش اره روی چوب: اگر اره هنگام برش روی سطح چوب می‌پرد، ضربه می‌زند یا کنترل و هدایت آن دشوار می‌شود، احتمالاً زنجیر به تیزکردن نیاز دارد.

ابزار های مورد نیاز تیز کردن زنجیر اره موتوری کدام اند؟

برای تیز کردن زنجیر اره موتوری باید از کیت سوهان مناسب استفاده کنید. دفترچه راهنمای اره زنجیری موتوری را مطالعه کنید تا سایز مناسب سوهان مشخص شود. هر سوهان برای سایز مشخصی از زنجیر مناسب است. بیشتر کیت های سوهان شامل:

• سوهان گرد برای تیز کردن سطح منحنی دندانه برش
• سوهان صاف برای تیز کردن قلاب
• راهنمای سوهان برای مطمئن شدن از اینکه سوهان گرد در زاویه مناسب قرار دارد.
• ابزار تنظیم عمق پایه برای تنظیم کردن اندازه عمق پایه
• دسته یا نگهدارنده سوهان
• راهنمای تنظیم زاویه
• شابلون کنترل محدودکننده عمق
• ماژیک
• دستکش کار مقاوم
• گیره یا وسیله‌ای برای ثابت نگه‌داشتن ساطوری
• راهنمای سوهان دوکاره یا ۲ در ۱، در صورت نیاز

قطر سوهان گرد و نوع شابلون باید براساس گام و مدل زنجیر انتخاب شود. استفاده از سوهان نامتناسب می‌تواند شکل لبه برنده را تغییر دهد و عملکرد زنجیر را مختل کند. بنابراین برای انتخاب ابزار مناسب، مشخصات حک‌شده روی زنجیر و توصیه‌های دفترچه دستگاه را بررسی کنید.

چگونه اندازه مناسب سوهان زنجیر اره را انتخاب کنیم؟

برای تیزکردن صحیح دندانه‌های زنجیر باید از سوهان گردی استفاده کنید که قطر آن با گام و مدل زنجیر مطابقت داشته باشد. برای پیدا‌کردن اندازه مناسب می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• دفترچه راهنمای دستگاه را بررسی کنید: ساده‌ترین و مطمئن‌ترین روش، مراجعه به دفترچه اره زنجیری است. معمولاً قطر دقیق سوهان موردنیاز برای زنجیر در این دفترچه درج شده است.
• اطلاعات روی بسته‌بندی زنجیر را بخوانید: هنگام خرید زنجیر جدید، اندازه سوهان پیشنهادی سازنده معمولاً روی بسته‌بندی آن نوشته شده است.
• از نمایندگی یا فروشنده معتبر راهنمایی بگیرید: اگر از اندازه مناسب مطمئن نیستید، مشخصات اره و زنجیر را در اختیار فروشنده یا نمایندگی مجاز قرار دهید تا سوهان سازگار با زنجیر را معرفی کند.

اقدامات ایمنی پیش از تیز کردن زنجیر اره موتوری کدام اند؟

پیش از شروع تیز کردن زنجیر اره موتوری، نکات ایمنی زیر را رعایت کنید:

1. اره را خاموش کنید و اجازه دهید موتور خنک شود. هرگز روی دستگاه روشن یا داغ کار نکنید.
2. منبع انرژی دستگاه را قطع کنید. در مدل بنزینی وایر شمع، در مدل برقی دوشاخه و در اره شارژی باتری را جدا کنید تا دستگاه ناخواسته روشن نشود.
3. دستکش کار مقاوم بپوشید. دندانه‌های زنجیر حتی در حالت کند نیز می‌توانند باعث بریدگی دست شوند.
4. اره یا ساطوری را با گیره ثابت کنید. ثابت‌بودن دستگاه از حرکت آن هنگام سوهان‌کاری جلوگیری می‌کند و به حفظ زاویه صحیح کمک می‌کند.
5. کشش زنجیر را بررسی کنید. زنجیر شل روی ساطوری جابه‌جا می‌شود و تیزکردن یکنواخت دندانه‌ها را دشوار می‌کند.
6. در محیط کار تمیز و با نور کافی کار کنید. نور کافی کمک می‌کند وضعیت لبه‌ها و خطوط راهنمای روی دندانه‌ها را دقیق‌تر ببینید.

آموزش تیز کردن زنجیر اره با سوهان

برای تیز کردن زنجیر اره موتوری، باید از سوهان متناسب با مشخصات زنجیر استفاده کنید و زاویه، ارتفاع و جهت حرکت آن را در تمام دندانه‌ها یکسان نگه دارید. این کار تنها به تیزکردن لبه‌های برنده محدود نمی‌شود؛ یکنواخت‌بودن طول دندانه‌ها و تنظیم صحیح محدودکننده‌های عمق نیز بر کیفیت و ایمنی برش اثر می‌گذارد. پیش از شروع، مشخصات تیزکردن زنجیر را از دفترچه دستگاه یا دستورالعمل سازنده بررسی کنید. سپس با رعایت نکات ایمنی، مراحل زیر را به‌ترتیب انجام دهید.

مرحله اول؛ اره و محیط کار را آماده کنید

اره را روی سطحی محکم، با پس زمینه روشن و محیطی با نور کافی و بدون لغزش قرار دهید. موتور باید خاموش و کاملاً سرد باشد. در اره زنجیری برقی، دوشاخه را از پریز خارج کنید و در مدل شارژی، باتری را جدا سازید. هنگام جابه‌جایی زنجیر نیز برای محافظت از دست‌ها، دستکش مقاوم بپوشید. ابتدا زنجیر را از خاک‌اره، روغن غلیظ و آلودگی پاک کنید. سپس دندانه‌های برش، پرچ‌ها و رابط‌های زنجیر را از نظر ترک‌خوردگی، شکستگی، خمیدگی یا سایش غیرعادی بررسی کنید. زنجیر آسیب‌دیده را نباید تنها با سوهان‌کاری دوباره استفاده کرد. کشش زنجیر را به‌اندازه‌ای افزایش دهید که هنگام سوهان‌کاری روی ساطوری لق نزند؛ بااین‌حال، زنجیر باید همچنان با احتیاط قابل‌حرکت‌دادن باشد. برای افزایش ثبات نیز می‌توانید ساطوری را داخل گیره مخصوص محکم کنید.

مرحله دوم؛ دندانه مرجع را مشخص کنید

کوتاه‌ترین دندانه برش را پیدا کرده و با ماژیک علامت بزنید. این دندانه، معیار سوهان‌کاری سایر دندانه‌ها خواهد بود. اگر یکی از دندانه‌ها آسیب بیشتری دیده است، می‌توانید همان را به‌عنوان دندانه مرجع در نظر بگیرید؛ مشروط بر اینکه هنوز قابلیت تیزشدن داشته باشد. خط سایش روی دندانه‌ها را نیز کنترل کنید. رسیدن لبه دندانه به این خط، کوتاه‌شدن بیش از اندازه یا وجود آسیب ساختاری نشان می‌دهد که زنجیر به پایان عمر مفید خود نزدیک شده و باید تعویض شود.

مرحله سوم؛ دندانه‌های یک سمت را تیز کنید

سوهان گرد را در قوس دندانه مرجع قرار دهید. دسته سوهان را با یک دست بگیرید و با دست دیگر مسیر حرکت آن را کنترل کنید. سوهان را با فشار ملایم و یکنواخت، از داخل دندانه به سمت بیرون حرکت دهید. سوهان فقط هنگام حرکت روبه‌جلو باید با دندانه تماس و فشار داشته باشد. در مسیر برگشت، آن را کمی از سطح دندانه بلند کنید؛ زیرا کشیدن سوهان در هر دو جهت موجب استهلاک زودهنگام آن می‌شود. زاویه سوهان را در تمام حرکت ثابت نگه دارید. زاویه رایج در بسیاری از زنجیرها ۳۰ درجه است، اما این مقدار برای تمام مدل‌ها یکسان نیست. عدد درج‌شده در دفترچه راهنما، علائم روی دندانه یا دستور سازنده زنجیر، معیار اصلی انتخاب زاویه است.

تقریباً یک‌چهارم قطر سوهان باید بالاتر از صفحه بالایی دندانه قرار بگیرد. اگر سوهان بیش از حد پایین یا بالا نگه داشته شود، شکل صحیح لبه برنده ایجاد نخواهد شد. هنگام کار نیز سوهان را گاهی بچرخانید تا یک قسمت آن بیشتر از سایر قسمت‌ها ساییده نشود. سوهان‌کاری را تا حذف بخش کند یا آسیب‌دیده و تشکیل یک لبه یکنواخت ادامه دهید. تعداد حرکت‌های انجام‌شده روی دندانه مرجع را ثبت کنید و سایر دندانه‌های هم‌جهت را نیز با فشار و تعداد حرکت مشابه تیز کنید.

مرحله چهارم؛ دندانه‌های سمت مقابل را تیز کنید

پس از پایان یک سمت، اره را ۱۸۰ درجه بچرخانید یا موقعیت خود را تغییر دهید. سپس تمام دندانه‌هایی را که در جهت مخالف قرار دارند، با همان زاویه و روش سوهان بزنید. هدف این است که دندانه‌های چپ و راست تا حد امکان طول و شکل یکسانی داشته باشند. نابرابری دندانه‌ها می‌تواند باعث انحراف اره به یک سمت، ایجاد برش کج، لرزش زنجیر و افزایش فشار بر اپراتور شود.

مرحله پنجم؛ تیزی و یکنواختی دندانه‌ها را کنترل کنید

لبه هر دندانه را زیر نور بررسی کنید. انعکاس نور از لبه برنده معمولاً نشان می‌دهد که هنوز قسمت صاف و کندی روی آن باقی مانده است. لبه‌ای که به‌درستی تیز شده باشد، نازک، پیوسته و بدون درخشش محسوس دیده می‌شود. طول و شکل دندانه‌ها را نیز مقایسه کنید. اگر دندانه‌ای بلندتر از دندانه مرجع باقی مانده است، آن را با چند حرکت کنترل‌شده اصلاح کنید. برای برابرکردن دندانه‌ها، فشار بیش از حد وارد نکنید و از سوهان‌کاری غیرضروری بپرهیزید؛ زیرا فلز برداشته‌شده قابل‌بازگشت نیست.

مرحله ششم؛ محدودکننده‌های عمق را تنظیم کنید

محدودکننده عمق، میزان نفوذ هر دندانه در چوب را کنترل می‌کند. با کوتاه‌شدن تدریجی دندانه‌ها بر اثر تیزکردن، فاصله آن‌ها با محدودکننده نیز تغییر می‌کند؛ بنابراین پس از چند نوبت سوهان‌کاری یا مطابق دستور سازنده باید این فاصله بررسی شود. شابلون متناسب با گام زنجیر را روی دندانه قرار دهید. اگر محدودکننده از شکاف شابلون بالاتر آمده است، بخش بیرون‌زده را با سوهان تخت و حرکات افقی کوتاه کنید تا با سطح شابلون هم‌تراز شود.

پس از تنظیم ارتفاع، قسمت جلویی محدودکننده را مطابق شکل و خط راهنمای زنجیر کمی گرد کنید. مراقب باشید بلندترین نقطه آن بیش از اندازه پایین نیاید و سوهان تخت نیز با لبه دندانه تیزشده برخورد نکند. کوتاه‌کردن محدودکننده بدون شابلون خطرناک است. اگر این قطعه بیش از حد پایین آورده شود، دندانه حجم بیشتری از چوب را درگیر می‌کند و احتمال لرزش شدید، گیرکردن زنجیر و ضربه برگشتی افزایش می‌یابد. در صورت استفاده از راهنمای سوهان دوکاره، می‌توان تیزکردن دندانه و تنظیم محدودکننده عمق را با هماهنگی بیشتری انجام داد.

پس از تیز کردن زنجیر اره موتوری چه کارهایی انجام دهیم؟

کار با تیز شدن دندانه‌ها تمام نمی‌شود؛ چند مرحله‌ی تکمیلی برای تیز کردن زنجیر اره موتوری باقی می‌ماند:

• براده‌ها را تمیز کنید. با برس سیمی، خرده‌فلزات و گَرد باقی‌مانده از سطح زنجیر و شیار میله پاک شود.
• کشش زنجیر را دوباره تنظیم کنید. حین سوهان زدن ممکن است کشش کمی تغییر کرده باشد.
• روان‌کاری انجام دهید. چند قطره روغن مخصوص زنجیر روی حلقه‌ها بریزید تا اصطکاک کاهش یابد.
• یک برش آزمایشی بزنید. روی یک تکه چوب کوچک تست کنید؛ اگر براده‌های درشت و یکنواخت تولید شد و اره به‌خوبی مستقیم پیش رفت، یعنی کار درست انجام شده است.
• میله (بار) را وارسی کنید. شیار میله در طول زمان ساییده می‌شود؛ اگر علائم فرسایش نامتقارن دیدید، بهتر است میله را نیز سرویس یا تعویض کنید.

6 نکته مهم برای تیز کردن زنجیر اره موتوری که باید بدانید

توجه به چندین نکته در تیز کردن زنجیر اره موتوری الزامی است:

• زنجیر تیز هنگام برش، تراشه‌های درشت و نسبتاً یکنواخت تولید می‌کند. اگر اره به‌جای تراشه، خاک‌اره ریز و پودری ایجاد می‌کند، احتمالاً زمان تیزکردن زنجیر فرا رسیده است.
• پیش از شروع، تمام زنجیر را بررسی کنید و دندانه‌ای را که بیشترین کندی یا آسیب را دارد، پیدا کنید. سوهان‌کاری را از همین دندانه آغاز کنید و آن را به‌عنوان دندانه مرجع در نظر بگیرید.
• پس از پایان کار، تمام دندانه‌های برش باید زاویه، شکل و طول تقریباً یکسانی داشته باشند. نابرابری دندانه ها می تواند یکی از اصلی ترین علت کج بریدن اره موتوری و حرکت نامتعادل زنجیر باشد.
• قبل از سوهان‌کاری، کشش زنجیر را تنظیم کنید تا زنجیر در قسمت زیرین ساطوری کاملاً روی شیار قرار بگیرد و لق نزند. سپس ساطوری را داخل گیره محکم کنید تا هنگام کار ثابت بماند.
• برای حفظ زاویه و موقعیت صحیح سوهان، در تمام مراحل از راهنمای سوهان‌کاری متناسب با نوع زنجیر استفاده کنید.
• در بیشتر موارد، هر دندانه به تعداد تقریباً یکسانی حرکت سوهان نیاز دارد. هنگام تیزکردن، تعداد حرکت‌ها را بشمارید و وضعیت هر دندانه را نیز بررسی کنید. پس از سوهان‌زدن دندانه‌های کنار هم، طول آن‌ها را مقایسه یا اندازه‌گیری کنید. اگر دندانه‌ای هنوز بلندتر است یا لبه کندی دارد، آن را با چند حرکت اضافی اصلاح کنید.
• پس از تیزکردن تمام دندانه‌ها، ارتفاع محدودکننده‌های عمق را با شابلون مناسب بررسی کنید. در صورت نیاز، آن‌ها را با سوهان تخت و مطابق مشخصات سازنده تنظیم کنید.

اشتباهات رایج هنگام تیز کردن زنجیر اره

سوهان را روی دندانه عقب و جلو نکشید. فشار باید فقط در حرکت رو به جلو وارد شود و هنگام برگشت، سوهان کمی از سطح دندانه فاصله بگیرد. پیش از تیزکردن، دندانه‌ها، رابط‌ها، پرچ‌ها و پایه‌های محرک را بررسی کنید. زنجیر ترک‌خورده، شکسته یا خم‌شده با سوهان‌کاری قابل‌اصلاح نیست و باید تعویض شود. تنها تا زمانی سوهان بزنید که بخش کند یا آسیب‌دیده حذف و لبه برنده یکنواخت شود. برداشتن فلز اضافی، دندانه‌ها را کوتاه و عمر زنجیر را کمتر می‌کند. سوهان باید با اندازه و ارتفاع مناسب داخل قوس دندانه قرار بگیرد. سرخوردن سوهان روی فلز یا تماس آن فقط با نوک دندانه می‌تواند نشانه انتخاب سوهان یا موقعیت نادرست آن باشد. پیش از شروع، لبه دندانه مرجع را با ماژیک رنگ کنید و یک حرکت کنترل‌شده انجام دهید. محل پاک‌شدن رنگ نشان می‌دهد سوهان دقیقاً با کدام قسمت دندانه تماس دارد. زنجیرها را در محیطی خشک و تمیز نگه دارید و برای جلوگیری از زنگ‌زدگی، کمی روغن‌کاری کنید. زنگ‌زدگی می‌تواند حرکت مفصل‌ها و فرایند تیزکردن را مختل کند.

👇 ترجمه انگلیسی:

The file should only sharpen on the forward stroke; lift the file off for the backstroke.

👇 ترجمه فارسی:

سوهان باید فقط در حرکت رو به جلو عمل تیزکردن را انجام دهد و هنگام برگشت از سطح دندانه بلند شود.

🔗 به نقل از stihlusa

راهکارهای جلوگیری از کند شدن زودهنگام زنجیر اره زنجیری

برای حفظ تیزی و افزایش عمر زنجیر، نکات زیر را رعایت کنید تا کند شدن زنجیر اره موتوری در بازه زمانی غیرعاقلانه صورت نگیرد:

• از تماس زنجیر با خاک، سنگ، شن و قطعات فلزی جلوگیری کنید.
• کشش زنجیر را به‌درستی تنظیم کنید.
• از روغن مخصوص و مناسب زنجیر استفاده کنید.
• زنجیر را به‌صورت منظم و پیش از کندشدن کامل تیز کنید.
• هنگام برش، روش صحیح کار با اره زنجیری را رعایت کنید.

سرویس و نگهداری منظم، عملکرد زنجیر را بهبود می‌دهد و عمر مفید آن را افزایش می‌دهد.

جمع بندی کنیم؟

برای تیز کردن زنجیر اره موتوری باید ابتدا سلامت زنجیر و تجهیزات برش را بررسی کنید، سپس سوهان متناسب با گام و مدل زنجیر را انتخاب کرده و تمام دندانه‌ها را با زاویه، ارتفاع و فشار یکنواخت تیز کنید. تنظیم کشش، کنترل محدودکننده‌های عمق، پاک‌کردن براده‌ها، روان‌کاری و انجام برش آزمایشی نیز مراحل مهم پس از سوهان‌کاری هستند. اگر زنجیر ترک خورده، اجزای آن آسیب دیده یا دندانه‌ها به خط سایش رسیده‌اند، تیزکردن کافی نیست و باید زنجیر تعویض شود. برای انتخاب سوهان، زنجیر یا ابزار تیزکن متناسب با اره خود و دریافت راهنمایی تخصصی درباره نگهداری تجهیزات برش، با کارشناسان مجرب سبزکوش نگین تماس بگیرید. کارشناسان این مجموعه با بررسی مدل دستگاه و مشخصات زنجیر، شما را در انتخاب ابزار و قطعه مناسب راهنمایی می‌کنند.

پاسخ به سوالات پرتکرار تیز کردن اره زنجیری